Εισηγητές:

Μίσκου Αλεξάνδρα, Τσούρτου Βασιλική

Τίτλος:

Η θετική ντροπαλότητα των βρεφών: αναθεώρηση του ρόλου του μη οικείου προσώπου.

Εκπαιδευτικός Φορέας:

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Περίληψη:

Η εργασία μελετά την ανάπτυξη της θετικής ντροπαλότητας ως αυτοαναφορικού συναισθήματος σε βρέφη τεσσάρων, έξι, οκτώ και δέκα μηνών. Πρόκειται για μια νατουραλιστική συγχρονική μελέτη, βασισμένη στην παρατήρηση στα σπίτια των βρεφών. Σαράντα οικογένειες (μητέρα-πατέρας) συμμετείχαν με τα βρέφη τους, ενώ η ερευνήτρια ανέλαβε τον ρόλο ενός μη οικείου επισκέπτη. Η τριαδική αλληλεπίδραση βρέφους, μητέρας και ξένης παρατηρήθηκε σε δύο συνθήκες. Στην πρώτη συνθήκη βιντεοσκοπήσαμε τις αντιδράσεις του βρέφους στη θέαση της ξένης, σε πρώτο χρόνο, κατά την είσοδό της στο σπίτι, ενώ στη δεύτερη συνθήκη βιντεοσκοπήσαμε το ελεύθερο τριαδικό παιχνίδι. Τα δεδομένα των τριαδικών αλληλεπιδράσεων μικροαναλύθηκαν, προκειμένου να ανιχνευθεί ένα πιθανό συμπεριφορικό πρότυπο έκφρασης θετικής ντροπαλότητας που σχετίζεται με την ορατότητα του εαυτού από τον άλλον. Βρέθηκε ότι τα βρέφη ηλικίας μόλις τεσσάρων μηνών μπορούν να εμφανίσουν θετική ντροπαλότητα κατά την κοινωνική τους αλληλεπίδραση. Τα βρέφη παρουσίασαν ένα συμπεριφορικό πρότυπο - ντροπαλό χαμόγελο, βλεμματική επαφή ή/και αποστροφή κεφαλιού και βλεμματική επαφή ή/και επιστροφή κεφαλιού - δομικά παρόμοιο με το μοτίβο που παρατηρήθηκε σε σχετικές μελέτες κατά τη νηπιακή και ενήλικη αναπτυξιακή περίοδο. Το πλαίσιο εμφάνισης της θετικής ντροπαλότητας διαμορφώθηκε αποκλειστικά κατά την αλληλεπίδραση του βρέφους με την ξένη-ερευνήτρια, με τα περισσότερα επεισόδια να εμφανίζονται στην πρώτη συνθήκη. Η θετική ντροπαλότητα συνοδεύτηκε από θετικά συναισθήματα όπως ενδιαφέρον, ευχαρίστηση, χαρά και την κατάσταση συνείδησης της ήρεμης εγρήγορσης. Τα αποτελέσματα συζητούνται και εξηγούνται μέσω του παραδείγματος της έμφυτης διυποκειμενικότητας, αναδεικνύοντας το μη οικείο πρόσωπο ως έναν πιθανό επικοινωνιακό σύντροφο που μπορεί να εγείρει θετικά συναισθήματα στα βρέφη, στο πλαίσιο μίας διακριτικής/μη παρεμβατικής συμπεριφοράς στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση.

Εισηγητές:

Μαρινάκης Γεώργιος, Μαρκοδημητράκη Μαρία

Τίτλος:

Συγκινησιακός συντονισμός και φιλοκοινωνική συμπεριφορά: διαφορές φύλου στις παιγνιώδεις αλληλεπιδράσεις μητέρας-βρέφους

Εκπαιδευτικός Φορέας:

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Περίληψη:

Ο στόχος της παρούσας νατουραλιστικής μελέτης ήταν η σύγκριση της σχέσης μεταξύ συγκινησιακού συντονισμού και της φιλοκοινωνικής συμπεριφοράς ως προς το φύλο των βρεφών στις παιγνιώδεις αλληλεπιδράσεις μητέρας-βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής. Εικοσιμία δυάδες μητέρας-βρέφους από την Κρήτη (13 δυάδες με κορίτσια και 8 δυάδες με αγόρια) συμμετείχαν στην τρέχουσα μελέτη. Τα δεδομένα γύρω από τον συγκινησιακό συντονισμό στις αυθόρμητες δυαδικές αλληλεπιδράσεις συλλέχθηκαν μέσω της μη συμμετοχικής παρατήρησης με βιντεοσκόπηση στο σπίτι των οικογενειών κατά τον δεύτερο, τέταρτο, έκτο και ένατο μήνα της ζωής των βρεφών, ενώ η φιλοκοινωνική συμπεριφορά μετρήθηκε με τη χρήση του ερωτηματολογίου για την πρώιμη φιλοκοινωνική συμπεριφορά στον 12ο και 18ο μήνα της ζωής του βρέφους. Η προκαταρτική ανάλυση των δεδομένων έδειξε πως ο συγκινησιακός συντονισμός μητέρας-βρέφους συσχετίζεται θετικά με τη φιλοκοινωνική συμπεριφορά των βρεφών στους 12 και 18 μήνες της ζωής ανεξαρτήτως του φύλου τους. Τα αποτελέσματα της μελέτης συζητήθηκαν στο πλαίσιο της θεωρίας της έμφυτης διυποκειμενικότητας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αλληλεπίδρασης μητέρας-βρέφους με σκοπό το συμπαθητικό μοίρασμα και το συντονισμό των συγκινήσεων για την ανάπτυξη των θετικών κοινωνικών συμπεριφορών κατά τη βρεφική ηλικία.

Χρηματοδότηση: Η ερευνητική εργασία υποστηρίχτηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) στο πλαίσιο της «4ης Προκήρυξης ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για Υποψήφιους/ες Διδάκτορες» (Αριθμός Υποτροφίας: 10818)

Εισηγητής:

Κοκκινάκη Θεανώ

Τίτλος:

Αλληλοεπιδρούν οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και η μελατονίνη του μητρικού γάλακτος στη διυποκειμενική εμπειρία κατά το πρώτο εξάμηνο της ζωής των πρόωρων βρεφών; (μελέτη ProMote)

Εκπαιδευτικός Φορέας:

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Περίληψη:

Παρά τον καθοριστικό ρόλο της διυποκειμενικότητας στην ανάπτυξη των βρεφών, η μελέτη της σε συνδυασμό με ψυχοκοινωνικούς και βιολογικούς παράγοντες μετά την πρόωρη γέννηση είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η συνδυαστική διερεύνηση της συσχέτισης της διυποκειμενικότητας με την ψυχική υγεία, την κοινωνική υποστήριξη και την μελατονίνη του μητρικού γάλακτος κατά το πρώτο εξάμηνο ζωής. Στη μελέτη συμμετείχαν 72 ζεύγη πρόωρων βρεφών [Mean (SD) ηλικίας κύησης: 33.78 εβδομάδες (2.22)] με τις μητέρες τους. Για την διερεύνηση της μητρικής αντίληψης της διυποκειμενικότητας, κατά τον 6ο μήνα της ζωής του βρέφους, χρησιμοποιήθηκε το Maternal Perception of Infant Intersubjectivity Questionnaire (MPIIQ). Για την διερεύνηση της μητρικής κατάθλιψης χορηγήθηκε το  Edinburgh Postnatal Depression Scale Anxiety (EPDS) και το Beck Depression Inventory-II (BDI-II), για την κοινωνική υποστήριξη χορηγήθηκε η Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) και για την δυαδική αντιμετώπιση του στρες το Dyadic Coping Inventory (DCI). Όλες οι παραπάνω μεταβλητές αξιολογήθηκαν κατά τη γέννηση και στον 6ο μήνα ζωής των βρεφών. Η μέτρηση τα μελατονίνης έγινε στα τρία στάδια της γαλουχίας (πρωτόγαλα, μεταβατικό γάλα και ώριμο μητρικό γάλα). Τα δείγματα καταψύχθηκαν στους –80°C και αναλύθηκαν με ELISA. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα συνοψίζονται ως εξής: α) δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση μεταξύ της βαθμολογίας της μητρικής αντίληψης της διυποκειμενικότας και της μελατονίνης του μητρικού γάλακτος στα τρία στάδια τα γαλουχίας β) κατά την γέννηση, η μητρική αντίληψη της διυποκειμενικότητας συσχετίστηκε αρνητικά με την μητρική κατάθλιψη, γ) στους 6 μήνες ζωής του βρέφους, βρέθηκαν αρνητικές συσχετίσεις μεταξύ της μητρικής αντίληψης της διυποκειμενικότητας, της μητρικής κατάθλιψης και του μητρικού άγχους. Η μητρική αντίληψη της διυποκειμενικότητας συσχετίστηκε θετικά με διαστάσεις της δυαδικής αντιμετώπισης του στρες. Οι επιπτώσεις των αποτελεσμάτων θα συζητηθούν σε σχέση με τον σχεδιασμό παρεμβάσεων αναφορικά με την ενίσχυση της ψυχικής υγείας των νέων μητέρων για την προαγωγή της ανάπτυξης των πρόωρων βρεφών.

Εισηγητές:

Άσλεϋ Παρασκευή-Ελίζαμπεθ, Παπαηλιού Χριστίνα Φ.

Τίτλος:

Ο ρόλος της συναισθηματικής εναρμόνισης στην πρώιμη γλωσσική ανάπτυξη σε τυπικά αναπτυσσόμενα βρέφη και βρέφη υψηλού κινδύνου για ΔΕΠ-Υ

Εκπαιδευτικός Φορέας:

Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Περίληψη:

H συναισθηματική εναρμόνιση συνιστά τη βάση για τη μετέπειτα κοινωνικο-γνωστική και γλωσσική ανάπτυξη, ενώ ελλείμματα στην ικανότητα αυτή αποτελούν ενδείξεις αναπτυξιακών προβλημάτων. Η ανταπόκριση των βρεφών σε επικοινωνιακές προσκλήσεις των μητέρων αποτελεί ευαίσθητο δείκτη συναισθηματικής εναρμόνισης. Η παρούσα έρευνα εξέτασε τη σχέση της συναισθηματικής ανταπόκρισης στην ηλικία των 3 μηνών με την κατανόηση του λεξιλογίου στην ηλικία των 9 και 12 μηνών, σε βρέφη υψηλού κινδύνου για ΔΕΠ-Υ (Ν=4) σε σύγκριση με τυπικά αναπτυσσόμενα βρέφη (Ν=11). Τα βρέφη χαρακτηρίστηκαν ως υψηλού κινδύνου για ΔΕΠ-Υ (ΥΚ-ΔΕΠΥ) βάσει των αποτελεσμάτων σε σταθμισμένα εργαλεία εντοπισμού της διαταραχής σε πατέρα ή αδελφό/ή. Αρχικά, οι δυάδες μητέρων-βρεφών μαγνητοσκοπήθηκαν σε συνθήκη παιχνιδιού. Επισημειώθηκε η διάρκεια και η συχνότητα κάθε είδους συμπεριφοράς της μητέρας και του βρέφους και υπολογίστηκε ο ρυθμός επικοινωνιακών προσκλήσεων της μητέρας (ΕΠΠ) και επικοινωνιακής ανταπόκρισης του βρέφους (ΕΠΑ). Η ικανότητα κατανόησης του λεξιλογίου αξιολογήθηκε με βάση την ελληνική εκδοχή του McArthur-Bates Communicative Development Inventories (MCDI). Σε μία δυάδα ΥΚ-ΔΕΠΥ η μητέρα δεν παρουσίασε καθόλου ΕΠΠ. Στις υπόλοιπες δυάδες, τα βρέφη ΥΚ-ΔΕΠΥ ανταποκρίνονταν περίπου στις μισές ΕΠΠ της μητέρας και οι συμπεριφορές τους αλληλοεπικαλύπτονταν σχεδόν τον διπλάσιο χρόνο με αυτές της μητέρας, σε σύγκριση με τα βρέφη ΧΚ-ΔΕΠΥ. Επιπλέον, ενώ ο ρυθμός ΕΠΠ των μητέρων της ομάδας ΥΚ-ΔΕΠΥ ήταν διπλάσιος σε σύγκριση με αυτόν των μητέρων της ομάδας ΧΚ-ΔΕΠΥ, αλλά ο ρυθμός ΕΠΑ των βρεφών ΥΚ-ΔΕΠΥ ήταν ο μισός σε σύγκριση με αυτόν των βρεφών ΧΚ-ΔΕΠΥ. Τα ρυθμικά χαρακτηριστικά της ανταπόκρισης των βρεφών στις ΕΠΠ της μητέρας φαίνεται ότι επηρεάζουν την ικανότητα κατανόησης του λεξιλογίου, κυρίως στην ηλικία των 12 μηνών. Τα ευρήματα αυτά συζητούνται στο πλαίσιο της θεωρίας της διυποκειμενικότητας, η οποία διευρύνεται, ώστε να αποτελέσει ερμηνευτικό πλαίσιο νευροαναπτυξιακών διαταραχών.

Λίστα Προσκεκλημένων Συμποσίων